Kompýuterde saklamak üçin ulanylýan Gigabaýt, Terabaýt, Petabaýt ýaly adalgalar aslynda nämäni aňladýar? haýsy uludygyny görkezýär? Düşündirýäris.
1000 gigabaýtyň 500 gigabaýtdan uludygyna düşünmek aňsat. Terabaýtyň gigabaýtdan uludygyny bilýän bolsaňyz gerek. Terabaýt, petabaýt ýaly adalgalaryň manysyny bilýärsiňizmi?
Baýt näme?
Kompýuterleriň saklaýan iň kiçi maglumat ölçegi bitlerde kesgitlenýär. Kompýuterler ikilik sanlaşdyryş ulgamyny ulanýandygy sebäpli, her bit 0 ýa-da 1 bolýar. Başga bir tarapdan, her bir zadyň “hakyky” ýa-da “ýalan” bahany gizleýändigini aýdyp bolar. Mysal üçin, oýun wagtynda alýan täzelenişiňiz, ony alan bolsaňyz 1, ýatda bolsa 0 görnüşinde saklanyp bilner.
Sekiz bit birleşdirilende 1 baýt esr . Her baýt 256 bahadan birini saklap biler. Mysal üçin, ASCII kodlaýyş standartyndaky her bir nyşan baýt görnüşinde saklanýar.
Kilobaýtlar we megabaýtlar
Bir kilobaýt (KB) 1000 baýt deňdir. Bu pursatda käwagt 1024 baýtyň kilobaýt (mysal üçin Windows-da) göz öňünde tutulýandygyny bellemelidiris. Şeýle-de bolsa, dogry we has täze kesgitlemä görä, 1 kibibyte (KiB) 1024 baýt deňdir.
1 kilobaýtyň aslynda 1024 baýt bolmagynyň sebäbi ikilik ulgamynyň işleýşidir (1 baýtyň 10 bit däl-de 8 bitdigini ýadyňyzdan çykarmaň). Şonuň üçin 250 Gb belligi bilen satylan gaty diskde 232 Gb (aslynda Gibibayt – GiB) boş ýer görersiňiz. Bu pursatda, gaty disk öndürijileriniň oýun sözi bilen bizi birneme aldaýandygyny aýdyp bolar (dogry sözler ulanylsa-da, Windows tarapyndan ulanylýan birlikler başga).
Gaty disklerden tapawutlylykda, 1 Gb RAM barada aýdylanda 1024MB gabat gelýär. Bu pursatda gibibyte hakykatdanam RAM-larda ulanylýandygy syn edilýär. Bu ýerde bir düzgün bar ýaly, has dogrusy, “kibibyte” we “gibibyte” ýaly adalgalar has köp saklaýyş bölümini has gowy görýän ýaly.
Bir megabaýtda (MB) 1000KB (ýa-da bir million baýt) bar. Bir megabaýt bir minut töweregi sazy MP3 formatda saklap bilýär. Adaty CD ululygy 700MB. Şu wagt, megabitiň megabaýtdan tapawutly birlikdigini aýdalyň.
Gigabaýt ululygy naçedir?
Birnäçe ýyl bäri durmuşymyzda bar bolan gigabaýt (GB) termini bir milliard baýt, 1 000 000 kilobaýt ýa-da 1000 megabaýt beýan etmek üçin ulanylýar.
1GB takmynan 230 adaty MP3 aýdymyny saklap bilýär. Ulanylan wideo kodekine görä, 30FPS wideo ýazgysynyň üç minudy 1 Gb alar. Adaty DVD-iň saklaýyş ukyby 4,7 Gb.
Häzirki wagtda smartfonlaryň köpüsi 32 Gb-dan 512 Gb çenli saklaýyş kuwwatyny hödürleýär. Kompýuterler has uly yat
bölümlerini ulanýarlar.
Terabaýtyň ululygy näçe?
Bu gün terabaýt SSD-leri satyn alyp bileris. Terabaýt müň gigabaýtdan, onuň aşagyndaky bölümden ybarat. Başgaça aýdylanda, 1TB-de 1.000 Gb ýa-da bir trillion baýt bar.
Adaty DVD 4,7 Gb diýdik. Şonuň üçin 213DVD-ni terabaýt sürüjisine gabat getirmek bolýar.
Başga bir nukdaýnazardan seretmek üçin bir mysal berip bileris: ABŞ Kongres kitaphanasy 2009-njy ýylda beren beýanatynda ýygyndysynda 74TB maglumatyň bardygyny aýtdy. Ortaça kitap, çyzgylary hasaba almazdan ortaça 1MB saklaýandygy mälimdir.
Google 2019-njy ýylda 40 million kitaby gözden geçirendigini aýtdy. Şeýlelik bilen, Google Kitaplarda ähli kitaplary saklamak üçin 40TB giňişlik ýeterlikdir.
Petabyte näme?
Bir petabaýt 1000 terabaýt deňdir. Bilermenlerin pikiriçe, adamyň beýnisi 2,5PB kuwwatyna eýe. 1PB bilen, takmynan 3,5 ýyllap 1080p hilli wideo ýazyp bilersiňiz. Bütin ömrüňizde her gün 4000 surat alsaňyz, diňe 1PB dolduryp bilersiňiz.
ABŞ-da ýerleşýän server üpjün ediji AT&T, 2018-nji ýylyň mart aýynda 197PB maglumatlary öz torlary arkaly geçirendigini aýtdy.
Exabyte, Zettabayt we Yottabayt
Petabaytyň ýeterlik mukdarda saklama kesgitlemeleri hem bar. Bu ölçeglere gysgaça göz aýlarys, ýöne ululygy gaty uly bolansoň, birnäçe ýyllap eşitmersiňiz. Şeýle-de bolsa, adaty ulanyjy hökmünde bu ölçegleri öýjüklere simulýasiýa edýän oýunlarda ilkinji gezek görsek geň görmeris!
1 Exabyte (EB) 1000 petabaýt deňdir. Exabyte ilkinji gezek 2004-nji ýylda dünýädäki internet traffigi 1EB-den geçende ulanyldy. 2017-nji ýylda aýlyk traffik 122EB-e ýetdi. 1 ekzabaýtda 11 million 4K film ýerleşdirip bilersiňiz.
Bir zetabaýt (ZB) 1000 exabaýta, 1 yotabayt 1000 zetabayta deňdir. 257.054 trillion DVD-ni bir ýotabaýtda ýerleşdirip bolýar.